Bạn muốn bán hàng online, muốn làm content kiếm thêm đồng ra đồng vào, nhưng cứ nghĩ tới cảnh phải lên hình quay mặt mình là thấy chùn. Sợ người quen bắt gặp. Sợ đồng nghiệp cũ xì xào. Sợ bà con họ hàng nhắn hỏi “dạo này làm cái gì mà lên mạng nhiều thế”. Tôi hiểu cảm giác đó, vì hồi mới bắt đầu tôi cũng y như vậy. Tin vui là bán hàng online không lộ mặt hoàn toàn làm được, và làm tử tế được, không cần bạn phải đứng trước camera nói năng như MC.
Tôi tên Thịnh. Tôi làm nội dung trên TikTok ở ngách thú cưng, đi lên từ nghề chăm sóc chó mèo. Có một giai đoạn tôi làm quần quật cả ngày mà tiền thu về chẳng đáng bao nhiêu, nên tôi càng hiểu tâm lý người mới: muốn thử một cái gì đó thêm, nhưng vướng đủ thứ e ngại. Bài này tôi ngồi kể cho bạn nghe bốn cách làm nội dung mà không phải lộ mặt, cách nào cũng đang có người làm và sống được. Tôi không hứa hẹn gì đâu, chỉ kể thật.
Vì sao ngại lên hình là chuyện rất bình thường (và bán hàng online không lộ mặt vẫn được)
Trước khi đi vào bốn cách, tôi muốn bạn bỏ đi cái mặc cảm “chắc mình yếu đuối nên mới sợ”. Không phải đâu.
Ngại lên hình có nhiều lý do rất chính đáng:
- Bạn còn đang đi làm chỗ khác, chưa muốn sếp hay đồng nghiệp biết mình làm thêm.
- Bạn sống ở quê, sợ hàng xóm bàn tán.
- Bạn đơn giản là người hướng nội, đứng trước ống kính là quên hết chữ.
- Bạn chưa tự tin về ngoại hình, giọng nói, và điều đó khiến bạn mãi không dám bắt đầu.
Tôi từng chứng kiến nhiều bạn có kiến thức thật, có sản phẩm tốt, nhưng kẹt lại chỉ vì cái rào “phải quay mặt”. Thế là bỏ luôn. Uổng lắm. Trong khi thực tế, người mua hàng qua nội dung online phần lớn không quan tâm mặt người bán đẹp xấu ra sao. Họ quan tâm nội dung có giúp được họ không. Đó chính là chỗ để bạn len vào mà chẳng cần lộ mặt.
Giờ vào việc. Bốn cách bán hàng online không lộ mặt tôi thấy hiệu quả nhất cho người mới.
1. Quay tay và sản phẩm, không quay mặt
Đây là cách dễ vào nhất, và cũng là cách tôi khuyên người mới thử đầu tiên.
Ý tưởng đơn giản: camera chỉ quay đôi bàn tay bạn và cái sản phẩm đang cầm, đang dùng, đang thao tác. Mặt bạn nằm ngoài khung hình hoàn toàn.
Ở ngách thú cưng của tôi, kiểu này hợp không thể tả. Ví dụ:
- Tay bạn đang chải lông cho con chó, lông rụng bám đầy lược, rồi bạn giới thiệu cái lược đó gỡ lông chết tốt thế nào.
- Tay bạn xúc một muỗng hạt, đổ vào bát, con mèo nhào tới ăn ngấu nghiến, bạn nói về loại hạt đó.
- Tay bạn xịt một chút sữa tắm khô lên bộ lông, chà nhẹ, rồi cho xem lông sạch và thơm ra sao.
Người xem bị cuốn vào cái sản phẩm và kết quả, chứ không phải vào mặt bạn. Mà thật ra kiểu quay cận tay như vậy còn dễ ra đơn hơn quay mặt, vì nó cho người ta thấy rõ món hàng hoạt động thế nào.
Vài lưu ý để cách này ăn:
- Ánh sáng phải đủ. Quay gần thì mọi vết bẩn, mọi chi tiết đều lộ, nên chỗ quay cần sáng và gọn gàng.
- Tay và móng tay sạch sẽ. Nghe buồn cười nhưng người ta để ý lắm.
- Quay chậm, chắc tay, đừng rung. Điện thoại kê lên cái giá nhỏ là ổn.
Cách này gần như không có rào cản tâm lý. Bạn không cần trang điểm, không cần chuẩn bị lời thoại thuộc lòng trước gương. Cứ làm thật việc mình đang làm và để tay kể chuyện.
2. Làm giọng đọc trên nền hình ảnh và video có sẵn
Cách thứ hai là bạn không xuất hiện chút nào, cả tay cũng không. Bạn chỉ cho mượn giọng nói.
Kiểu nội dung này ghép các đoạn hình ảnh, video minh hoạ (quay được thì tự quay, không thì dùng nguồn hình miễn phí bản quyền) rồi bạn đọc lời bình lên trên. Giọng đọc dẫn dắt câu chuyện, hình chạy theo.
Ví dụ trong ngách thú cưng, bạn có thể làm một video kiểu “3 dấu hiệu con mèo nhà bạn đang stress mà chủ hay bỏ qua”, hình thì là mấy clip mèo đang cào đồ, đang trốn gầm giường, còn giọng bạn giải thích từng dấu hiệu, rồi cuối video gợi ý một sản phẩm giúp mèo bớt căng thẳng.
Điểm mạnh của cách này:
- Bạn giấu mặt tuyệt đối, người quen khó nhận ra bạn qua giọng nếu bạn không muốn.
- Bạn dựng được nội dung ngay cả khi không có sản phẩm trong tay để quay.
- Nếu giọng bạn ấm, dễ nghe, đây là lợi thế lớn. Nhiều kênh sống khỏe chỉ nhờ giọng kể chuyện hay.
Nếu bạn ngại cả giọng thật của mình, hiện có công cụ đọc chữ thành giọng nói. Nhưng nói thật lòng, tôi nghiêng về giọng thật hơn. Giọng thật có cảm xúc, có hơi thở, người nghe cảm được sự chân thành. Giọng máy nghe nhiều dễ chán và dễ bị nhận ra là làm cho có. Mà tôi thì ghét kiểu làm cho có.
3. Kể chuyện bằng chữ chạy trên màn hình
Cách thứ ba dành cho bạn nào ngại cả mặt lẫn giọng: dùng chữ.
Bạn viết một câu chuyện, một lời tâm sự, một mẹo hữu ích, cho chữ chạy trên nền một đoạn video êm dịu hoặc một tấm hình đẹp, thêm chút nhạc nền nhẹ. Người xem đọc chữ, cảm nội dung, chứ không thấy mặt cũng chẳng nghe giọng bạn.
Cái hay của kiểu này là nó buộc bạn phải viết cho hay, mà viết hay thì lại là kỹ năng bán hàng gốc rễ. Một câu mở đầu chạm đúng nỗi lo của người nuôi thú cưng, ví dụ “Chó nhà bạn rụng lông đầy nhà mà mãi không dứt? Có thể bạn đang bỏ sót một thứ”, là đủ giữ người ta xem hết.
Cách này hợp với:
- Người viết lách khá, thích diễn đạt bằng câu chữ.
- Nội dung dạng tâm sự, dạng mẹo, dạng danh sách “5 điều nên biết”.
- Những chủ đề cần sự nhẹ nhàng, chậm rãi, không ồn ào.
Nhược điểm là kiểu chữ chạy này đôi khi lan truyền chậm hơn video có người nói. Người xem lướt nhanh, chữ mà dài quá hoặc mở đầu nhạt là họ trôi mất. Nên câu đầu tiên phải thật đắt. Bạn cứ hình dung mình chỉ có một giây để níu người ta lại.
4. Làm nội dung “nhân vật thay thế” hoặc để thú cưng làm ngôi sao
Cách thứ tư vui hơn một chút. Thay vì bạn lộ mặt, bạn để một nhân vật khác đứng ra thế chỗ.
Trong ngách thú cưng, nhân vật đó tự nhiên nhất chính là con chó, con mèo của bạn. Ngôi sao của kênh là tụi nó, còn bạn chỉ là người quay phía sau máy. Cả kênh xoay quanh một bé mèo mập, một bé chó lười, đặt cho nó một cái tên, một tính cách. Người xem theo dõi vì mê con vật, và khi bạn giới thiệu sản phẩm (hạt, đồ chơi, spa thú cưng) thì nó nằm gọn trong câu chuyện của bé, rất tự nhiên.
Ngoài ra, “nhân vật thay thế” còn có thể là:
- Một hình đại diện, một nhân vật hoạt hình đơn giản bạn dùng làm gương mặt kênh.
- Góc quay từ phía sau, chỉ thấy lưng, thấy dáng, không thấy mặt.
Cái được của cách này là bạn xây được một thương hiệu có nhân dạng, có cảm xúc, mà vẫn giữ kín danh tính thật. Người xem gắn bó với nhân vật chứ không phải với khuôn mặt bạn. Nhiều kênh thú cưng đông người theo dõi mà đến giờ vẫn chẳng ai biết mặt chủ kênh, đó là chuyện thường.
Cái khó là bạn cần đầu tư cho nhân vật đó một chút công. Con thú cưng thì phải chịu khó canh khoảnh khắc dễ thương để quay. Nhân vật hoạt hình thì cần vẽ hoặc thuê vẽ. Không nặng, nhưng cũng không phải bấm phát ra ngay.
Chọn cách bán hàng online không lộ mặt nào cho hợp với bạn?
Bốn cách trên không có cách nào “xịn nhất”, chỉ có cách hợp với bạn nhất ở thời điểm này. Tôi gợi ý thế này:
- Ngại nhất, mới toanh: bắt đầu với cách 1 (quay tay và sản phẩm). Rào cản gần như bằng không.
- Giọng dễ nghe, thích nói: đi cách 2 (giọng đọc trên nền hình).
- Viết tốt, thích tâm sự bằng chữ: chọn cách 3 (chữ chạy màn hình).
- Có sẵn thú cưng đáng yêu hoặc muốn xây thương hiệu lâu dài: làm cách 4 (nhân vật thay thế).
Bạn cũng không nhất thiết chọn một rồi khoá cứng. Tôi bắt đầu từ cách quay tay, rồi dần dần trộn thêm giọng đọc khi thấy tự tin hơn. Cứ đi rồi bạn sẽ tìm ra cái hợp.
Nói thật lòng về công sức và tiền bạc
Đây là phần tôi muốn nói kỹ, vì nó quan trọng hơn cả mấy mẹo bên trên.
Bán hàng online không lộ mặt không có nghĩa là dễ, là nhàn, là ngồi mát ăn bát vàng. Giấu mặt chỉ gỡ được đúng một rào cản tâm lý, còn phần việc thật thì vẫn nguyên đó. Bạn vẫn phải học cách viết cho cuốn, quay cho gọn, hiểu sản phẩm, hiểu người xem cần gì. Bạn vẫn phải làm đều, làm nhiều tuần, nhiều tháng, mới mong có kết quả. Có người nhanh, có người chậm, có người làm mãi vẫn chưa ra đơn nào rồi bỏ cuộc. Đó là sự thật, tôi không giấu bạn.
Về thu nhập, tôi chỉ dám nói về phần của tôi. Hiện tại tôi sống được với nghề này, tháng có mức thu nhập tôi thấy ổn hơn hồi trước rất nhiều. Nhưng đó là con số của riêng tôi, mỗi người mỗi khác, tôi không cam kết bạn cũng sẽ được như vậy. Còn tuỳ ngách bạn chọn, tuỳ công sức, tuỳ cả may mắn và thời điểm nữa. Ai nói với bạn rằng làm affiliate là giàu nhanh, chắc chắn kiếm được bao nhiêu đó một tháng, thì bạn nên cẩn thận, vì không ai hứa chắc được chuyện đó cho bạn cả.
Điều tôi tin và luôn làm theo là: chất lượng hơn số lượng. Tôi đăng ít mà chắc, mỗi nội dung tôi cố làm cho tử tế, đúng sự thật, không thổi phồng. Tôi ghét mấy trò bẩn kiểu nói sản phẩm hay hơn thực tế để lừa người ta mua. Làm kiểu đó có thể ra đơn nhanh, nhưng người mua thất vọng một lần là mất luôn, và cái nghề này sống bằng lòng tin. Bạn giấu mặt được, nhưng cái tâm làm nghề thì người ta cảm được qua từng nội dung.
Bắt đầu nhỏ, đừng chờ hoàn hảo
Nếu bạn đọc tới đây, nghĩa là trong lòng bạn đã muốn thử rồi. Vậy tôi khuyên một câu thôi: bắt đầu nhỏ, đừng chờ mọi thứ hoàn hảo.
Bạn không cần máy quay xịn, không cần studio, không cần đợi tới lúc hết ngại. Một chiếc điện thoại, một góc bàn sáng sủa, một sản phẩm bạn hiểu rõ, thế là đủ để quay cái nội dung đầu tiên theo cách 1. Xấu cũng được. Video đầu của tôi cũng vụng về lắm, run tay, cắt cúp lỗ chỗ. Nhưng làm rồi mới biết mình thiếu gì để sửa. Ngồi nghĩ mãi thì chẳng bao giờ có video nào cả.
Cái nghề làm nội dung để bán hàng, nếu làm tử tế, nó cho bạn một thứ quý là được sống thật với công việc mà không phải bán rẻ lòng tin của người khác. Tôi mong bạn đi được đường đó.
—
Nếu bạn muốn nghe kỹ hơn tôi đã đi từ con số không thế nào, những vấp váp, những đêm nản muốn bỏ, tôi có gói lại thành một ebook nhỏ tên “Tâm sự nghề kiếm tiền online”. Nó miễn phí, bạn cứ tải về đọc cho vui, thấy hợp thì làm, không hợp cũng chẳng mất gì. Còn nếu bạn muốn có người cầm tay chỉ từng bước bài bản hơn, bạn ghé xem khoá học của tôi tại đây. Không vội, cứ tìm hiểu kỹ đã. Nghề này cần bạn đi đường dài, nên bắt đầu chậm mà chắc vẫn hơn.
Bài viết chia sẻ kinh nghiệm cá nhân của tôi, không phải cam kết thu nhập hay lời khuyên đầu tư. Kết quả mỗi người mỗi khác, tuỳ nỗ lực và hoàn cảnh.