Bạn quay cả chục cái video mà không cái nào ra đơn. Mở điện thoại lên, nghĩ được gì nói nấy, quay một mạch, đăng, rồi ngồi chờ. View có khi cũng kha khá, nhưng giỏ hàng thì im lìm. Nếu bạn đang ở đúng cái cảnh đó, thì vấn đề gần như chắc chắn không nằm ở gương mặt hay giọng nói của bạn. Nó nằm ở chỗ bạn chưa có một kịch bản video affiliate đàng hoàng trước khi bấm nút quay.
Tôi là Thịnh. Tôi làm affiliate TikTok ngách thú cưng. Hồi mới vào nghề tôi cũng y hệt bạn bây giờ. Quay ngẫu hứng, nói lan man, tự thấy mình duyên lắm rồi mà đơn thì không có. Mất mấy tháng tôi mới hiểu ra một chuyện: video ra đơn không phải video hay nhất, mà là video có đường đi rõ ràng dẫn người ta tới nút mua. Bài này tôi kể lại đúng công thức 6 bước viết kịch bản mà tôi đang dùng mỗi ngày.
Vì sao quay ngẫu hứng lại khó ra đơn
Trước khi vào công thức, tôi muốn bạn hiểu tại sao cái kiểu quay tự do lại hại mình đến vậy. Không phải để chê bạn, mà vì tôi từng dẫm đúng vũng đó.
Khi không có kịch bản, đầu bạn phải làm hai việc cùng lúc: vừa nghĩ nói gì, vừa lo diễn cho tự nhiên. Kết quả là bạn nói vòng vo, ý này nhảy sang ý kia, quên mất mình đang bán cái gì. Người xem nghe ba giây đầu thấy chưa có gì hấp dẫn, họ vuốt qua. TikTok thấy nhiều người vuốt qua thì cũng thôi không đẩy video của bạn nữa.
Có mấy cái hại rất cụ thể của việc quay không kịch bản:
- Mở đầu yếu. Bạn thường chào hỏi, “ừm à” một lúc mới vào việc. Ba giây vàng trôi mất.
- Không có mạch dẫn tới mua. Video vui thì vui, nhưng xem xong người ta không biết làm gì tiếp. Không ai bảo họ bấm giỏ hàng.
- Quay lại nhiều lần, tốn sức. Không nhớ mình định nói gì nên vấp, quay lại, một video mất cả tiếng đồng hồ.
- Không đo được cái gì sai. Video này khác video kia hoàn toàn, flop rồi cũng chẳng biết vì sao mà sửa.
Tôi nói thật, hồi đó có giai đoạn ba tháng liền tôi không chuyển đổi được một đơn affiliate nào. Từng nản tới mức muốn bỏ. Nhìn lại mới thấy phần lớn là vì tôi cứ quay theo cảm hứng, không có bộ khung nào cả.
Kịch bản video affiliate không phải là học thuộc lòng
Nghe tới chữ “kịch bản” nhiều bạn sợ. Sợ phải viết dài dòng rồi học thuộc, lên hình đọc như trả bài, cứng đơ. Tôi hiểu nỗi sợ đó vì tôi vốn là người hướng nội, ngại nói trước máy quay.
Nhưng kịch bản mà tôi nói không phải là bài văn để học thuộc. Nó là một cái sườn. Sáu cái mốc bạn cần đi qua trong khoảng 30 tới 60 giây. Bạn vẫn nói bằng lời của mình, vẫn thật, vẫn là bạn. Chỉ khác là bạn biết trước mình đi từ đâu tới đâu, không bị lạc.
Tôi hay nói với học viên của mình một câu: mình không phải diễn viên, mình không cần diễn gì hết. Mình như thế nào thì cứ lên video như vậy. Có kịch bản không làm bạn giả tạo hơn. Nó chỉ giúp bạn thật một cách có tổ chức, để cái thật đó dẫn được người ta tới nút mua.
Được rồi, vào công thức chính.
Công thức 6 bước viết kịch bản video affiliate
Đây là bộ khung tôi dùng cho gần như mọi video bán hàng của mình. Bạn cứ điền nội dung sản phẩm của bạn vào từng bước là có ngay một kịch bản chạy được.
Bước 1: Hook, câu mở giữ chân trong 3 giây đầu
Đây là bước quan trọng nhất. Với tôi, cái hook, tức câu mở đầu để hút và giữ chân người xem, chiếm tới khoảng 80% kết quả của một video. Ba giây đầu quyết định người ta ở lại hay vuốt đi.
Một cái hook tốt thường chạm thẳng vào nỗi đau hoặc vào điều người ta tò mò. Đừng chào hỏi, đừng giới thiệu tên. Vào thẳng.
Ví dụ với ngách thú cưng của tôi:
- “Chó nhà bạn cứ gãi sồn sột cả đêm mà bôi thuốc mãi không hết, xem hết cái này đi.”
- “Mèo rụng lông đầy nhà, hút bao nhiêu cũng không xuể, tôi từng như vậy cho tới khi biết cái này.”
- “Đừng mua cát mèo nữa nếu bạn chưa biết ba điều này.”
Bạn thấy đó, không câu nào vòng vo. Nó gọi đúng người đang khổ vì cái đó dừng lại nghe.
Bước 2: Khoét nỗi đau, cho người ta thấy bạn hiểu họ
Sau khi giữ chân được rồi, bạn nói tiếp để người xem gật gù “đúng rồi, đúng cảnh của mình”. Đây là chỗ điểm mạnh lớn nhất của tôi phát huy, đó là sự thấu cảm. Tôi hay đặt mình vào hoàn cảnh người nuôi thú cưng để nói đúng cái họ đang bực.
Ở bước này bạn gọi tên cái khổ ra cho cụ thể:
- Lông rụng bám đầy ghế sofa, khách tới nhà ngại.
- Đêm nào cũng nghe con chó gãi, thương mà không biết làm sao.
- Thử đủ loại rồi, tốn tiền mà đâu vẫn vào đó.
Người ta chỉ mua khi họ tin bạn hiểu vấn đề của họ. Bước này là để xây cái niềm tin đó. Đừng vội bán.
Bước 3: Giới thiệu giải pháp, đưa sản phẩm vào tự nhiên
Giờ mới tới lúc đưa sản phẩm ra. Nhưng chú ý, bạn đưa nó ra như một lời giải cho cái đau vừa nói, chứ không phải như một quảng cáo.
Cách tôi hay làm là kể luôn trải nghiệm thật. Ví dụ tôi vốn làm nghề chăm sóc thú cưng, cắt tỉa chó mèo, nên tôi nói được kiểu: “Cái men tiêu hóa này tôi cho mấy bé ở chỗ tôi dùng thử, sau mấy hôm phân bớt lỏng hẳn.” Nói cái mình biết, cái mình thấy tận mắt. Người xem cảm được cái đó thật hay diễn.
Một nguyên tắc tôi học được và rất tâm đắc: chọn sản phẩm gần với cuộc sống của mình nhất. Vì gần thì bạn nói mới thật, mới có cái để kể, kịch bản mới không rỗng.
Bước 4: Chứng minh, cho lý do để tin
Người ta thích sản phẩm rồi nhưng vẫn còn ngờ. Bước này bạn dập cái ngờ đó xuống bằng bằng chứng. Càng cụ thể càng tốt:
- Cho thấy cảnh dùng thật, trước và sau.
- Kể con số nếu có thật, kiểu “bé nhà mình dùng hai tuần lông mượt hẳn”.
- Nhắc lại thành phần, công dụng một cách rõ ràng, không thổi phồng.
Tôi phải nói riêng chỗ này. Tôi ghét mấy trò bẩn, kiểu thổi phồng công dụng hay nói sai sự thật cho ra đơn. Với sản phẩm cho thú cưng lại càng phải cẩn thận, vì nó liên quan tới sức khỏe con vật. Nếu con vật bệnh nặng, tôi luôn khuyên người xem đưa ra bác sĩ thú y, sản phẩm hỗ trợ không thay được bác sĩ. Bán thật thì đơn có thể tới chậm hơn một chút, nhưng người ta tin bạn lâu dài. Đó mới là cái nuôi mình được.
Bước 5: Kêu gọi hành động, chỉ đường tới nút mua
Đây là bước mà video quay ngẫu hứng hay quên nhất. Bạn phải nói thẳng cho người ta biết làm gì tiếp. Đừng ngại. Người xem cần được dẫn đường.
Câu kêu gọi hành động nên gọn và rõ:
- “Giỏ hàng màu vàng góc dưới bên trái nha, bấm vào là thấy.”
- “Bấm vào giỏ để xem giá hôm nay, đang có mã giảm.”
- “Lưu lại kẻo trôi, lúc cần tìm lại mệt lắm.”
Một video có thể rất hay ở năm bước trên, nhưng thiếu bước này thì người ta xem xong rồi đi, không biết mua ở đâu. Đơn không ra là vì vậy.
Bước 6: Chốt lại và gợi mở, để lại dư âm
Câu cuối cùng để đóng video cho gọn và, nếu được, gieo một lý do để họ hành động ngay. Có thể là nhắc lại lợi ích lớn nhất, hoặc một lời nhắc nhẹ nhàng.
- “Thương con thì đừng để nó gãi thêm đêm nào nữa.”
- “Nhà mình sạch lông, mình cũng đỡ mệt, đáng thử lắm.”
Không cần dài. Một câu là đủ để video có đầu có đuôi.
Ghép sáu bước lại thành một kịch bản hoàn chỉnh
Để bạn dễ hình dung, tôi ráp thử một kịch bản ngắn cho sản phẩm gel tiêu búi lông cho mèo, đi đúng sáu bước:
- Hook: “Mèo nhà bạn hay ọe ra búi lông đúng không, đừng bỏ qua cái này.”
- Khoét đau: “Lông nó tự liếm vào bụng, dồn lại thành búi, nhẹ thì nôn, nặng thì bỏ ăn, chủ nào nuôi mèo lông dài đều gặp.”
- Giải pháp: “Cái gel này tôi cho mấy bé mèo ở chỗ tôi dùng, vị nó chịu liếm, giúp búi lông trôi ra theo đường tiêu hóa.”
- Chứng minh: “Dùng đều mỗi tuần vài lần, mấy bé chỗ tôi đỡ hẳn cái vụ ọe. Bé nào đang bệnh nặng thì vẫn nên cho đi bác sĩ thú y trước nha.”
- Kêu gọi: “Giỏ hàng vàng góc dưới, bấm vào xem loại phù hợp với bé nhà mình.”
- Chốt: “Mèo khỏe bụng thì mình cũng đỡ lo, thử đi.”
Cả kịch bản đọc chừng 40 giây. Không có gì cao siêu. Nhưng nó có đường đi, từ chỗ gọi đúng người, tới chỗ chỉ họ bấm mua. Đó là khác biệt giữa một video ra đơn và một video chỉ để vui.
Vài lưu ý để kịch bản chạy tốt hơn
Có công thức rồi, tôi nói thêm mấy điều tôi rút ra sau một thời gian làm, để bạn đỡ vấp như tôi.
Viết ra giấy trước khi quay. Không cần đẹp, gạch đầu dòng sáu bước là được. Nhìn vào đó quay, bạn sẽ đỡ vấp hẳn, đỡ phải quay đi quay lại.
Chất lượng hơn số lượng. Cách tôi làm khác số đông một chút. Tôi thà đăng ít mà mỗi cái chắc tay, còn hơn đổ ra thật nhiều video cẩu thả. Một kịch bản tốt xứng đáng để bạn quay tử tế.
Cùng một sản phẩm, thử nhiều hook khác nhau. Giữ nguyên bốn năm bước sau, chỉ đổi câu mở đầu. Vì hook quyết định phần lớn, nên đây là chỗ đáng để bạn thử đi thử lại xem cái nào giữ chân tốt hơn.
Đo rồi sửa. Có bộ khung cố định thì bạn mới so được video này với video kia. Cái nào tụt view ngay giây đầu là hook yếu. Cái nào giữ chân tốt mà không ra đơn thì xem lại bước kêu gọi hành động.
Một lời thật lòng về chuyện thu nhập
Tôi phải nói rõ chỗ này để bạn không hiểu lầm. Giờ tôi sống được với nghề này, thu nhập tốt hơn nhiều so với hồi trước, khoảng vài chục triệu một tháng. Nhưng đó là con số của tôi, sau một quãng khá dài trầy trật, sai ngách, sập kênh, làm lại từ đầu. Đó không phải là con số tôi cam kết bạn sẽ kiếm được.
Affiliate không phải làm giàu nhanh. Nó là một cái nghề, cần bỏ công, bỏ thời gian, chịu học và chịu sửa. Có người nhanh, có người chậm, mỗi người mỗi khác, tùy ngách, tùy sức, tùy cả may mắn nữa. Cái công thức sáu bước này giúp bạn làm bài bản hơn, đỡ mò mẫm hơn, chứ nó không phải cái nút bấm ra tiền. Tôi chỉ dám hứa với bạn một điều: làm tử tế và kiên trì thì cửa sáng hơn nhiều so với quay ngẫu hứng rồi trông chờ may rủi.
Kết
Nếu bạn đang quay hoài mà không ra đơn, hãy thử dừng cái kiểu ngẫu hứng lại. Lấy giấy ra, viết sáu bước: hook, khoét đau, giải pháp, chứng minh, kêu gọi, chốt. Điền sản phẩm của bạn vào. Quay theo đó. Chỉ một thay đổi nhỏ này thôi cũng đủ để video của bạn có đường đi tới nút mua, thay vì lan man rồi trôi mất.
Nếu bạn muốn tôi kể sâu hơn về hành trình từ những ngày trầy trật tới lúc sống được với nghề, tôi có gói lại một cuốn ebook nhỏ miễn phí tên “Tâm sự nghề kiếm tiền online”. Trong đó tôi kể thật những cái sai tôi từng mắc và cách tôi bò dậy. Còn nếu bạn muốn học bài bản từng bước, từ chọn ngách, viết hook, tới dựng kênh, bạn có thể xem thử khoá học của tôi tại /khoa-hoc/. Không ép gì đâu, cứ tìm hiểu cho kỹ rồi hẵng quyết, tôi luôn muốn bạn vào nghề một cách tỉnh táo.
Bài viết chia sẻ kinh nghiệm cá nhân của tôi, không phải cam kết thu nhập hay lời khuyên đầu tư. Kết quả mỗi người mỗi khác, tuỳ nỗ lực và hoàn cảnh.