Bạn nghe người ta nói kiếm tiền online, kiếm tiền qua TikTok, gắn link nhận hoa hồng, mà thật ra affiliate marketing là gì thì bạn chưa hình dung nổi. Bạn tò mò, nhưng cũng sợ. Sợ bị lừa, sợ mất thời gian, sợ mình không có gì trong tay mà đâm đầu vào rồi tay trắng.
Tôi hiểu cái cảm giác đó. Vài năm trước tôi cũng đứng đúng chỗ bạn đang đứng bây giờ. Nên bài này tôi viết cho bạn một cẩm nang trọn vẹn, từ đầu tới cuối, để trả lời cho xong câu hỏi affiliate marketing là gì và nó chạy như thế nào. Không hoa mỹ, không hứa hão. Chỉ là cái tôi đã tự mò ra và đang làm mỗi ngày.
Affiliate marketing là gì, nói cho người chưa biết một chữ
Affiliate marketing, tiếng Việt hay gọi là tiếp thị liên kết, nói cho dễ hiểu nó là thế này: bạn giới thiệu sản phẩm của người khác, có ai mua qua đường dẫn (link) của bạn thì bạn được chia hoa hồng.
Bạn không phải nhập hàng. Không ôm kho. Không đóng gói. Không ship. Không lo đổi trả. Bạn chỉ làm một việc thôi: giúp người mua gặp đúng món họ cần, qua cái link riêng của bạn.
Tôi lấy ví dụ ngay ngách của tôi cho bạn dễ tưởng tượng. Tôi làm trong nghề thú cưng, chăm chó chăm mèo. Giả sử tôi quay một video ngắn nói về chuyện chó nhà rụng lông nhiều, cách chải lông sao cho đỡ rụng, rồi tôi gắn link một cây lược chải lông tôi thấy tốt. Có người xem xong thấy đúng cái họ đang cần, họ bấm vào link đó mua. Sàn thương mại điện tử ghi nhận đơn đó là do link của tôi mang về, và họ trả cho tôi một khoản hoa hồng trên đơn hàng.
Vậy thôi. Đó là affiliate marketing.
Cái hay là tôi không bán lược của tôi. Cây lược là của nhà cung cấp, của shop khác. Tôi chỉ là người ở giữa, người kết nối. Người mua vẫn mua đúng giá đó, không đắt thêm một đồng vì có tôi. Còn tôi thì được trả công vì đã giới thiệu.
Affiliate marketing hoạt động như thế nào, đủ 4 mắt xích
Để bạn nắm chắc affiliate marketing là gì thì phải hiểu bộ máy đằng sau nó. Có bốn nhân vật trong cuộc chơi này.
- Nhà cung cấp sản phẩm. Là shop, là nhãn hàng, là người có món hàng thật cần bán. Họ muốn bán được nhiều nên họ chịu trả hoa hồng cho ai mang khách tới.
- Nền tảng liên kết. Ví dụ như TikTok Shop, Shopee, Lazada, hoặc các mạng affiliate khác. Đây là bên đứng ra ghi nhận đơn nào là của ai, rồi tính hoa hồng cho đúng người. Không có bên này thì không ai biết đơn đó là do bạn mang về.
- Người làm affiliate. Là tôi, và sắp tới có thể là bạn. Người đi giới thiệu sản phẩm bằng nội dung của mình.
- Người mua. Người xem nội dung của bạn, thấy hợp, thấy tin, rồi bấm mua.
Luồng chạy của nó rất đơn giản. Bạn chọn một sản phẩm trên nền tảng, lấy cái link riêng gắn sẵn mã của bạn. Bạn đưa link đó vào nội dung bạn làm, như video TikTok, bài viết, giỏ hàng trong phiên live. Người xem bấm vào link, mua hàng. Nền tảng thấy đơn này đi ra từ link của bạn nên ghi công cho bạn. Cuối kỳ, tiền hoa hồng về túi bạn.
Điểm mấu chốt nằm ở chỗ cái mã trong link. Nó giống như tấm vé ghi tên bạn. Nhờ nó mà công sức bạn bỏ ra được tính đúng, không lẫn với người khác.
Vì sao tôi chọn affiliate TikTok chứ không phải kiểu khác
Affiliate có nhiều kiểu. Có người làm qua blog, viết bài review rồi gắn link. Có người làm qua YouTube. Có người chạy quảng cáo. Tôi thì chọn TikTok, và tôi có lý do thật của mình.
Thứ nhất, TikTok cho người mới một cơ hội công bằng. Bạn mới toanh, chưa có người theo dõi nào, nhưng nếu video của bạn chạm đúng cái người ta cần, nó vẫn có thể được đẩy đi xa. Cái này khác với nhiều nền tảng cũ, nơi người mới rất khó ngoi lên.
Thứ hai, video ngắn hợp với nghề của tôi. Tôi làm thú cưng. Một con mèo ngồi im cho cắt tỉa, một con chó được tắm sạch thơm tho, mấy khoảnh khắc đó tự nó đã dễ thương, dễ xem. Tôi không cần diễn. Tôi chỉ cần quay đúng cái tôi đang làm hằng ngày.
Thứ ba, và cái này quan trọng với tôi nhất, tôi có sẵn lợi thế trong ngách này. Tôi làm trong nghề chăm sóc thú cưng nhiều năm, biết chó biết mèo, biết loại hạt nào hợp, biết vì sao lông rụng, biết cái spa thú cưng làm gì bên trong. Kiến thức đó không phải ai cũng có. Nên khi tôi nói về sản phẩm cho chó mèo, người xem tin, vì tôi nói bằng nghề thật của mình.
Đây là bài học lớn nhất tôi muốn gửi bạn ngay từ đầu: hãy chọn ngách bạn có lợi thế. Đừng thấy người ta làm mỹ phẩm ra tiền thì lao vào mỹ phẩm trong khi bạn chẳng biết gì về nó. Bạn có nghề gì, thích cái gì, hiểu cái gì hơn người khác, thì bắt đầu từ đó. Lợi thế của bạn là thứ giúp bạn đi đường dài mà không đuối.
Người mới hoàn toàn bắt đầu affiliate marketing như thế nào
Nãy giờ là phần hiểu. Giờ tới phần làm. Tôi kể lại các bước theo đúng cách tôi đã đi, để bạn có một con đường rõ ràng thay vì loay hoay.
Bước 1: Chọn ngách
Ngồi xuống tự hỏi mình vài câu. Mình có nghề gì? Mình mê cái gì mà nói cả ngày không chán? Bạn bè hay hỏi mình về chuyện gì? Câu trả lời thường chính là ngách của bạn.
Ngách nên đủ hẹp để bạn nổi bật, nhưng đủ rộng để có người quan tâm và có sản phẩm để giới thiệu. Thú cưng là một ngách như vậy. Nấu ăn, chăm con, chăm da, đồ công nghệ, cũng vậy.
Bước 2: Lập kênh và làm quen nền tảng
Tạo tài khoản TikTok cho ngách của bạn. Đăng ký tham gia chương trình tiếp thị liên kết trên nền tảng bạn chọn. Mỗi nền tảng có điều kiện riêng, bạn đọc kỹ phần hướng dẫn của họ. Bước này nghe khô nhưng làm một lần là xong, đừng ngại.
Bước 3: Chọn sản phẩm để giới thiệu
Đây là chỗ nhiều người mới làm sai. Đừng vơ đại sản phẩm nào hoa hồng cao mà giới thiệu. Hãy chọn thứ bạn thật sự thấy tốt, thứ bạn dám đưa cho người thân của mình dùng.
Tôi giới thiệu hạt cho mèo thì tôi chọn loại tôi hiểu thành phần, biết nó lành. Vì nếu tôi giới thiệu bậy, con mèo của người ta ăn vào có chuyện, thì tôi mất luôn niềm tin của người xem. Mà trong nghề này, mất niềm tin là mất tất cả.
Bước 4: Làm nội dung
Đây là công việc chính, ngày nào cũng làm. Bạn quay video, viết caption, gắn link. Nội dung tốt là nội dung giải quyết được một vấn đề cụ thể cho người xem.
Ví dụ trong ngách của tôi: “3 dấu hiệu mèo nhà bạn đang bị búi lông trong bụng”, “cách chọn hạt cho chó con mới về nhà”, “vì sao chó tắm xong vẫn hôi”. Mỗi video giải một nỗi lo có thật. Cuối video, nếu có sản phẩm giúp giải quyết nỗi lo đó, mình gắn link một cách tự nhiên.
Bước 5: Kiên trì, đo, sửa
Video đầu chưa ai xem là chuyện bình thường. Video của tôi hồi đầu cũng lèo tèo lượt xem. Bạn cứ làm đều, xem cái nào người ta xem nhiều thì làm thêm kiểu đó, cái nào không ai coi thì bỏ. Làm affiliate là một hành trình sửa dần, không phải trúng số một phát.
Cách làm của tôi: chất lượng hơn số lượng
Có một điều tôi muốn nói thẳng, vì nó là cách tôi khác với số đông.
Nhiều người làm affiliate theo kiểu rải thật nhiều. Một ngày đăng chục video, thổi phồng công dụng, nói quá sự thật, miễn sao có người bấm mua. Tôi không làm vậy. Tôi ghét mấy trò bẩn đó.
Tôi chọn đăng ít mà chất. Một video tôi làm là tôi tin vào món tôi giới thiệu, tôi nói đúng cái nó làm được, không phóng đại. Có thể chậm hơn lúc đầu. Nhưng người theo dõi tôi họ tin tôi, và niềm tin đó mới là thứ nuôi mình lâu dài.
Bạn mới vào nghề, tôi mong bạn chọn con đường tử tế này ngay từ đầu. Vì một khi bạn quen nói dối để bán hàng, bạn sẽ khó quay lại. Còn nếu bạn giữ được sự thật thà, người ta sẽ theo bạn năm này qua năm khác.
Nói thật về tiền và công sức, để bạn không ảo tưởng
Tới đây tôi phải nói cho rõ ràng, vì đây là chuyện tiền bạc, tôi không muốn bạn hiểu lầm.
Affiliate marketing là một cách kiếm thu nhập online có thật. Bản thân tôi từng có giai đoạn khó khăn về tiền, làm việc rất nhiều giờ mỗi ngày mà thu nhập vẫn thấp. Giờ nhờ nghề này, cộng với lợi thế sẵn có trong ngành thú cưng, tôi sống được và ổn hơn trước nhiều. Nhưng tôi phải nói thẳng: đó là con số của tôi, của riêng hoàn cảnh tôi, không phải cam kết cho bạn. Mỗi người mỗi khác. Có người làm tốt, có người làm mãi không ra kết quả rồi bỏ.
Affiliate không phải làm giàu nhanh. Không có chuyện đăng vài video là tiền tự chảy về. Tôi muốn bạn nhìn nó đúng bản chất:
- Bạn phải bỏ thời gian, thường là nhiều tháng, mới bắt đầu có kết quả rõ.
- Bạn phải học làm nội dung, học hiểu người xem, học cả cách chọn sản phẩm.
- Có giai đoạn bạn làm mà không thấy gì, đó là lúc nhiều người bỏ cuộc.
- Thu nhập lên xuống thất thường, không đều như đi làm công ăn lương.
Tôi nói mấy cái khó này không phải để dọa bạn. Tôi nói để bạn bước vào với con mắt tỉnh táo. Ai vẽ cho bạn viễn cảnh giàu nhanh, ngồi mát ăn bát vàng, thì bạn nên cẩn thận với người đó. Nghề nào cũng cần công sức thật, affiliate cũng vậy.
Mấy hiểu lầm thường gặp về affiliate marketing
Vì bạn là người mới, tôi gỡ trước vài hiểu lầm hay gặp, để bạn khỏi vấp.
“Phải có nhiều người theo dõi mới làm được.” Không đúng. Cái quyết định là nội dung của bạn có chạm đúng người cần hay không. Có kênh nhỏ mà ra đơn đều, có kênh to mà chẳng ai mua. Đừng lấy số người theo dõi làm thước đo duy nhất.
“Affiliate là lừa đảo.” Nó không phải lừa đảo. Bản thân affiliate chỉ là một cách kết nối người bán và người mua, hoàn toàn đàng hoàng. Cái xấu nằm ở người làm bậy, thổi phồng, bán hàng dỏm. Nếu bạn làm tử tế, bạn không lừa ai cả.
“Phải giỏi công nghệ, giỏi quay dựng mới làm được.” Không cần. Tôi quay bằng điện thoại, quay đúng công việc tôi làm hằng ngày. Người xem thích cái thật hơn cái bóng bẩy. Bạn chỉ cần bắt đầu, rồi làm tốt dần lên.
“Chọn sản phẩm hoa hồng càng cao càng tốt.” Sai. Hoa hồng cao mà sản phẩm dở, bạn giới thiệu rồi mất uy tín, thì cái mất lớn hơn cái được. Chọn sản phẩm tốt trước, hoa hồng tính sau.
Một chút về mặt trái, cho công bằng
Tôi không muốn chỉ khoe cái hay. Nghề này cũng có mặt trái, bạn nên biết trước.
Nội dung của bạn phụ thuộc vào nền tảng. Nền tảng đổi luật, đổi cách phân phối, thì bạn bị ảnh hưởng. Chương trình hoa hồng cũng có thể thay đổi, hôm nay mức này mai mức khác. Rồi có những ngày bạn làm cật lực mà chẳng ra đơn nào, cảm giác nản là có thật.
Cho nên tôi khuyên bạn đừng bỏ hết trứng vào một giỏ ngay từ đầu. Nếu bạn đang có công việc, hãy làm affiliate song song, coi như nghề tay trái, cho tới khi nó vững. Đừng nghe ai xúi bỏ việc để làm affiliate toàn thời gian khi bạn còn chưa biết nó chạy ra sao.
Tóm lại affiliate marketing là gì và bạn nên bắt đầu ra sao
Quay lại câu hỏi đầu bài, affiliate marketing là gì. Nó là cách bạn kiếm hoa hồng bằng việc giới thiệu sản phẩm của người khác qua link riêng của bạn. Bạn không ôm hàng, không ship, chỉ làm nội dung và kết nối đúng người mua với đúng món họ cần.
Muốn đi đường dài, bạn nhớ mấy điều cốt lõi này:
- Chọn ngách bạn có lợi thế, hiểu hơn người khác.
- Chọn sản phẩm bạn thật sự tin, đừng chạy theo hoa hồng cao.
- Làm nội dung giải quyết vấn đề thật cho người xem.
- Chọn chất lượng hơn số lượng, giữ sự thật thà, đừng thổi phồng.
- Kiên nhẫn, vì kết quả cần thời gian, và không có gì bảo đảm.
Tôi từng là người mới hoàn toàn, mù tịt về mấy chuyện này. Tôi tự mò, tự sai, tự sửa. Nên tôi tin nếu bạn chịu bắt đầu một cách tử tế và kiên trì, bạn cũng đi được.
Nếu bạn muốn hiểu sâu hơn về hành trình một người bình thường bước vào nghề này, tôi có viết lại mấy trải nghiệm thật của mình trong một cuốn nhỏ tên “Tâm sự nghề kiếm tiền online”, bạn có thể nhận miễn phí để đọc dần. Còn nếu bạn muốn được dẫn từng bước bài bản hơn, bạn ghé xem khoá học của tôi tại mục /khoa-hoc/. Không có gì phải vội, bạn cứ tìm hiểu cho kỹ rồi hẵng quyết. Tôi ở đây, đi cùng bạn một cách thong thả.
Bài viết chia sẻ kinh nghiệm cá nhân của tôi, không phải cam kết thu nhập hay lời khuyên đầu tư. Kết quả mỗi người mỗi khác, tuỳ nỗ lực và hoàn cảnh.